Traddodwyd darlith flynyddol gyntaf yr Archifau a鈥檙 Casgliadau Arbennig gan yr Athro Owen Dudley Edwards fis Hydref 2011.
Ar y diwrnod hwn, gosodwyd cynsail ac er hynny rydym wedi llwyddo i greu rhaglen liwgar o ddarlithoedd cyhoeddus sydd yn apelio at aelodau鈥檙 Brifysgol a defnyddwyr allanol hefyd.
Yn draddodiadol, mae鈥檙 Archifydd yn gwahodd siaradwyr sydd wedi treulio cryn amser yn yr Archifau a鈥檙 Casgliadau Arbennig ymchwilio i bwnc penodol neu rywun sy鈥檔 arbenigo mewn pwnc sydd yn berthnasol i鈥檙 adran.
Ar y 12fed o Dachwedd, eleni, byddwn yn croesawu Alex Ioannou, fel siaradwr gwadd. Mae鈥檔 fyfyriwr Doethuriaeth ym Mhrifysgol Bangor o dan oruchwyliaeth Sefydliad Ymchwil Ystadau Cymru a Chanolfan Syr William Roberts ar gyfer defnydd tir cynaliadwy.
Teitl y ddarlith: Challenging time(s): Exploring how we shape the past and future of Eryri through the exchange of material culture.
Rydym yn byw mewn cyfnod heriol a nodweddir gan newid a phryder dwfn ynghylch nifer o faterion gan gynnwys newid hinsawdd i golli bioamrywiaeth.
Bydd Alex Ioannou yn rhannu sut mae ei ymchwil yn ceisio 'tarfu' ar ddealltwriaethau dominyddol o Eryri. Mae ei ddarlleniad manwl o dystiolaeth hanesyddol a deunydd archifol, yn ogystal 芒 gwaith cydweithredol gyda chymunedau lleol yn Nyffryn Ogwen, yn datgelu dealltwriaethau cyfoethog ac amrywiol o dirweddau Cymru.
Mae ei brosiect parhaus Ail-fframio Eryri yn taflu goleuni ar y ffyrdd y mae Eryri eisoes wedi newid, o'r prosesau cudd sy'n gynhenid i lunio canfyddiadau o'i thirwedd, i'r trawsnewidiadau ffisegol mwy amlwg a wnaed gan Yst芒d hanesyddol arwyddocaol Penrhyn.
Wrth ragweld newid yn y dyfodol o fewn y tirweddau yr ydym yn eu hadnabod mor dda, bydd darlith Alex yn trafod sut mae ei ddull a'i ymchwil yn arddangos ffordd tuag at ffordd fwy grymusol a democrataidd o benderfynu ar newid tirwedd - un lle gallwn ni i gyd ryngweithio'n briodol 芒 Chymru'r gorffennol, y presennol a'r dyfodol.
Dyma restr o鈥檙 darlithoedd a draddodwyd eisoes.
Darlithydd | Teitl y ddarlith | Dyddiad |
Alex Ioannou | Challenging time(s): Exploring how we shape the past and future of Eryri through the exchange of material culture | 12 Tachwedd 2025 |
Yr Athro Terence Dooley o Brifysgol Maynooth, Iwerddon | Closed for Research: The Irish land Commission Archives and the Fall of the Anglo-Irish Aristocracy | 30 Hydref 2024 |
Dr Gruffudd Antur | Rhwng Aberystwyth a Warwick: Llawysgrifau Bangor a Repertory Daniel Huws | 4 Hydref 2023 |
Yr Athro Marged Haycock | Golwg newydd ar Ifor Williams (1881-1965) | 5 Hydref 2022 |
Dr Gareth Huws | Penrhos : Powerful women and the curious tale of a Knight, a Lord and an Honourable | 9 Hydref 2019 |
Yr Athro Vivien Gardner | Miss Marple and the Marquess : Piecing together the life of the 5th Marquess of Anglesey | 24 Hydref 2018 |
Dr Marian Gwyn | The Pennants of Penrhyn in Jamaica : Power, profit and people | 2 Tachwedd 2016 |
Yr Athro Bill Jones | 'Garibaldi', 'Dyn y Bala' ac 'Apostol Mawr Patagonia' : Y Wladfa a'r Wasg Gymreig yn ail hanner y bedwaredd ganrif ar bymtheg | 4 Tachwedd 2015 |
Syr Deian Hopkin | Memory and History : Remembering the First World War in Wales | 12 Tachwedd 2014 |
Dr Rowan Williams | R.S.Thomas, Christianity & Buddhism | 11 Rhagfyr 2013 |
Yr Athro Derec Llwyd Morgan | Thomas Parry a Choleg Bangor | 17 Hydref 2012 |
Yr Athro Owen Dudley Edwards | Rex versus Sir Roger Casement - The Last Hero | 16 Hydref 2011 |